Frankrijk heeft in juli 2026 te maken gehad met de warmste maand ooit gemeten, met een gemiddelde temperatuur van 24,9 graden. De landbouwsector ondervond hier grote problemen van, met name bij gewassen als mais en tarwe. De opbrengsten van zomerculturen lopen hierdoor flink terug; het verlies aan mais lag deze zomer rond de 20 tot 30%. In reactie hierop zoeken Franse boeren naar alternatieven die beter bestand zijn tegen extreme hitte en droogte.
Een van deze alternatieven is sorgho, een graansoort die oorspronkelijk uit Afrika komt. Op verschillende landbouwbedrijven en bij onderzoeksinstellingen wordt sinds enkele jaren kleinschalig geëxperimenteerd met het gewas. In Corbreuse, in het zuiden van het departement Essonne, heeft boer Ludovic Joiris sorgho verbouwd op vier hectare van zijn land. Volgens Joiris vraagt sorgho aanzienlijk minder water dan mais. Zijn eerste balans is positief; de teelt is economisch interessant gebleven, ook op niet-geïrrigeerde grond. De diensten van sorgho als structureel alternatief zijn echter nog onzeker. De oogst bleef in het extreem hete 2026 niet volledig gespaard: hoewel sorgho bekendstaat om zijn droogteresistentie, was ook deze cultuur niet immuun voor de uitzonderlijke omstandigheden, en de opbrengsten lagen lager dan verwacht.
In Frankrijk wordt sorgho momenteel op minder dan 100.000 hectare verbouwd, in vergelijking met ruim een miljoen hectare aan mais. Wetenschappers van AgroParisTech en de Franse onderzoeksinstelling INRAE bevestigen dat het rendement van sorgho minder hard daalt dan dat van mais tijdens zeer warme en droge zomers: dit jaar ging het om 15% minder oogst voor sorgho, tegen 20 tot 30% voor mais. Modelleeronderzoek geeft voorlopig aan dat sorghoproductie naar het noorden zou kunnen opschuiven bij aanhoudende klimaatverandering, hoewel de hoogste productiviteit nog bij mais ligt.
Op dit moment wordt sorgho vooral gebruikt in diervoeding. Er zijn wel initiatieven om het aandeel voor menselijke consumptie te vergroten, onder andere vanwege het feit dat sorgho geen gluten bevat en geschikt is voor diverse voedingsproducten. De verdere ontwikkeling van sorgho als serieuze teelt hangt af van marktontwikkelingen en de mate waarin het Franse boeren perspectief op structureel betere opbrengsten biedt.
Vooralsnog wordt onderzocht in hoeverre sorgho een rendabel en duurzaam alternatief kan zijn bij blijvend droger en warmer weer, maar bevestigde grootschalige verschuivingen binnen de Franse landbouw blijven voorlopig uit.
Actuele stand van zaken rond landbouwsteun en praktische problemen in 2026
Door de grote impact van droogte en hittegolven ontvingen Franse boeren vanaf de zomer van 2026 een brede campagne van de landbouwsociale zekerheid, onder meer in departementen als Dordogne en Lot-et-Garonne. Sinds half september zijn ongeveer 53.000 sms'jes of e-mails verstuurd en ruim 14.000 telefonische oproepen gedaan, vooral gericht op het bieden van steun en attent maken op bestaande en nieuwe noodmaatregelen. Daarbij werden boeren gewezen op diverse regelingen, zoals psychologische hulp, het spreiden van sociale bijdragen en vervangingsmogelijkheden voor werkonderbreking. Een expliciet aandachtspunt is dat veel boeren door zware fysieke en psychische belasting maar nauwelijks toekomen aan het aanvragen van deze regelingen; genoemd worden "surcharge de travail", "traumatisme psychologique", "fatigue extrême" en een sterk gevoel van isolement naast enorme financiële verliezen. Vooral bij kleinere bedrijven ontbreekt vaak hulp van een accountant, waardoor het aanvraagproces – bijvoorbeeld een formulier van 15 pagina’s en circa 80 vragen zoals in Finistère en Côtes-d’Armor – als zwaar en ontmoedigend wordt ervaren.
Om tegemoet te komen aan het uitblijven van veel aanvragen besloot het ministerie van Landbouw de loketten voor GNR-steun uit het voorjaar opnieuw te openen voor wie achterloopt. Ook mag sindsdien voor kunstmeststeun een onbetaalde factuur worden overlegd, wat voorheen niet mogelijk was.
Tussen april en augustus 2026 is er 74 miljoen euro steun uitgekeerd voor de stijgende kosten van niet-voor-de-weg bestemd gasolie (GNR), uit een gereserveerde totaalpot van meer dan 250 miljoen euro. Voor kunstmest-aanvragen is 17 miljoen euro toegekend uit een enveloppe van 145 miljoen euro, te besteden vóór eind 2026 – volgens het laatste bilan de mi-octobre moet het restant anders aan de EU worden teruggegeven.
In september kondigde de overheid nog een extra steunpakket aan van 235 miljoen euro voor liquiditeitsproblemen, met regionale prefecten verantwoordelijk voor de verdeling. In de departementen Finistère en Côtes-d’Armor werden circa 4.500 aanvragen ingediend door 16.000 boeren, samen goed voor 8,2 miljoen euro. Onderlinge verschillen tussen departementen zijn groot: in Dordogne was het aanvraagformulier bijvoorbeeld "zeer eenvoudig en licht", met een lager gemiddeld steunbedrag, terwijl andere regio’s bredere criteria en hogere maxima tot 10.000 euro konden hanteren.
De steunbedragen lopen verder uiteen per type regeling: de tegemoetkoming voor GNR kan slechts enkele honderden euro’s bedragen, terwijl kassteun voor bepaalde bedrijven kon oplopen tot 4.000 of zelfs 10.000 euro, afhankelijk van de lokale criteria. Boeren maken, aldus de MSA, doorgaans de afweging tussen de benodigde inspanning en het aan te vragen bedrag.
De verwachting is dat in november, als het veldwerk rustiger wordt, meer boeren alsnog een beroep zullen doen op de diverse regelingen. De MSA werkt daarvoor met een tweede belronde en mailt standaard directe links naar aanvraagformulieren. Sommige boeren zullen op basis van de balans overwegen te stoppen of juist nieuwe acties te ondernemen.
Reacties ()
Log in om mee te doen aan het gesprek en een reactie achter te laten!