De vele gezichten van 'oh là là' in het dagelijks Frans

Als je Franse mensen ooit live hebt horen praten — niet in een film, maar gewoon op straat of aan de eettafel — is de kans groot dat je ze 'oh là là' hebt horen zeggen. Misschien wel vaak. En op momenten waarvan je, als Nederlander of Vlaming, niet goed begreep: is dit nou goed of slecht? Blij of boos?

Dat komt omdat 'oh là là' met veel meer geladen is dan we vanuit vertaling of buitenlandse media denken. Het is géén sexy kreet, géén flirtcode, en ook geen uitroep van bewondering per se. Al zou het dat allemaal kúnnen zijn — als je de toon goed afstemt.

Laten we eens kijken hoe deze simpele drie klanken de emoties van een heel land uitdrukken.

Meer zucht dan zwoel

Zodra je als buitenlander enthousiast 'oh là là' zegt alsof je net een Franse parfumreclame bent binnengestapt, zie je Fransen even knipperen. Het is niet fout, maar het is... eigenaardig. Alsof je op theatertoon een woord gebruikt dat zij dagelijks gebruiken om te zuchten, te mopperen, of simpelweg verbaasd te reageren.

Vraag een gemiddelde Française waar ze 'oh là là' bij zegt, en ze noemt dingen als:

• het moment dat je een pot augurken laat vallen op de keukenvloer
• wanneer het verkeer volledig vastzit op de périphérique
• of als je kind thuiskomt met een broek vol grasvlekken

Niet bepaald scènes voor een lingeriereclame.

In het verkeer: frustratie in drie lettergrepen

Een typisch gebruik: de auto voor je remt plotseling en je roept instinctief 'oh là là', soms gevolgd door zuchten of gemompel. Het is geen scheldpartij — dat komt daarna — maar eerder een eerste explosie van irritatie. Alsof je hart even zijn balans zoekt tussen verwondering en woede.

Ik zat eens naast een vriendin in de auto toen iemand op het laatste moment van rijstrook wisselde. Zij: "Oh là là là là... mais il est fou celui-là !"

Iets in haar ‘là là là’ klonk niet als gevaar, maar als een mengeling van afkeer, verbazing en hopeloosheid. Een Franstalige nuance die je als Nederlander zelden aanvoelt.

Tijdens een maaltijd: een glimlach of een schrik

Fransen gebruiken 'oh là là' ook positief. Maar zelfs dan zit er vaak een randje emotie in. Proef je iemand's tarte aux pommes, en je zegt met oprechte verbazing: 'Oh là là, c’est délicieux !', dan is dat meer dan een compliment. Het toont dat je geraakt wordt — een beetje overdonderd bijna.

Maar net zo goed hoor je het als je per ongeluk iets laat aanbranden: 'Oh là là, ça a cramé...' — met een toon vol teleurstelling.

In beide gevallen: geen theater, maar echte emotie. Het klinkt soms overdreven voor buitenstaanders, maar in het Frans is het juist alledaags oprecht: niet onderkoeld zoals wij geneigd zijn te reageren, maar volledig aanwezig in het moment.

Bij visite: van ongemak tot bewondering

Tijdens mijn eerste maanden in Frankrijk viel me op hoe snel mensen 'oh là là' gebruiken als ze ergens niets van begrijpen, of iets niet kunnen plaatsen:

Je komt met een Belgische taart waarvan niemand het recept kent — 'Oh là là, c’est quoi ça ?!'.

Of je vertelt iets gênants over je buren. Reactie: 'Oh là là... sérieusement ?'.

Waar wij zouden knikken, lachen, of gewoon stilvallen, gebruiken Fransen 'oh là là' als een soort tussenstop. Niet om het gesprek spectaculairder te maken, maar simpelweg om tijd te kopen, of emoties te ventileren.

Waarom het buitenland er steeds naast zit

In veel buitenlandse series of reclames is 'oh là là' een karikatuur geworden. Synoniem voor verleiding, boudoir-mysterie, of nonchalante charme. Terwijl de meeste Fransen het eerder gebruiken om tandenknarsend het koffiezetapparaat opnieuw aan te zetten, of te reageren op natte sokken.

Wat niet helpt is de overdreven intonatie waarin het vaak wordt nagedaan. Fransen variëren enorm met hun toon – van fluisterend zuchtje tot uitbarsting – en precies dát maakt het geloofwaardig.

Dus als je 'oh là là' wilt gebruiken in Frankrijk, let dan minder op de woorden, en meer op het moment en hoe het klinkt. De uitspraak is niet de boodschap – de toon is alles.

Een spiegel van Franse emotionaliteit

Wat 'oh là là' laat zien, is hoe Fransen hun emotie niet onderdrukken, maar in kleine dosissen ventileren. Niet schreeuwerig, maar direct genoeg om gehoord te worden.

Het is geen speciaal effectwoord, maar een soort emotionele komma. Een fractie van een seconde om te voelen en dat gevoel heel kort de ruimte te geven.

Daar zit misschien een verschil in culturele reflex: waar Noordelingen vaak rationeel en kalm proberen te blijven, kiezen Fransen ervoor om een moment gewoon te laten zijn. En in dat moment klinkt dan vaak, heel simpel: ‘oh là là’.

Geen drama. Gewoon leven, met gevoel erbij.