Waarom sommige Fransen hun kerstboom pas in februari opruimen

Een Hollandse vriendin liep vorige week verbaasd langs het huis van haar Franse buren. Achter het raam stond nog steeds een uitbundig versierde kerstboom. Het was eind januari. "Zijn ze het vergeten?" vroeg ze. Maar nee — dit was geen slordigheid. Hier, in dit dorpje in de Drôme, is het eerder de norm dan een uitzondering. De kerstboom blijft staan. Soms tot 2 februari. Soms nog langer.

Niet iedereen houdt zich aan Driekoningen

In Nederland is Driekoningen op 6 januari voor veel mensen het symbolische eindpunt van de kerstperiode. De boom eruit, de naalden opzuigen, en weer door. In Frankrijk bestaat dat idee óók, zeker in steden of onder jongere gezinnen. Maar lang niet overal. Wie het land een beetje kent, weet: tradities zijn hier vaak regionaal én gekoppeld aan religieuze gebruiken.

Voor veel katholiek opgevoede Fransen is 2 februari het daadwerkelijke einde van de kersttijd. Dat is namelijk 'La Chandeleur' — Maria-Lichtmis. Een feestdag die hier niet alleen bekend is om de crêpes, maar ook religieus betekenisvol is: veertig dagen na de geboorte van Jezus wordt hij volgens de traditie naar de tempel gebracht. Pas dan is het écht klaar met kerst.

Katholiek Frankrijk, zelfs als niemand het zo noemt

Wat opvalt is dat veel Fransen zich niet per se als "gelovig" of "praktiserend" beschouwen, maar wél vasthouden aan ritmes en symboliek uit de katholieke kalender. De kerststal blijft vaak gewoon staan tot Lichtmis. De boom — ook al is die tegenwoordig synthetisch en knipperend — maakt daar voor sommigen gewoon deel van uit.

Sommige oudere bewoners zeggen ook "het brengt ongeluk om de boom te vroeg op te ruimen." Niet altijd uitgesproken serieus, maar het idee leeft. Wegdoen voor 6 januari? Valt niet goed. En voor 2 februari? Liever niet, zeggen ze bij de bakker.

Tijd voelt anders op het platteland

Er zit ook iets breder cultureels in. De Franse omgang met tijd — zeker buiten de stad — is vaak minder gejaagd. Seizoenen worden hier nog echt beleefd. De kerstboom hoort bij de winter, zeggen sommigen, niet alleen bij de feestdagen. Waarom zou je iets wegdoen dat licht geeft op de donkerste momenten van het jaar?

Wie in januari of februari door dorpen in de Auvergne, Provence of de Bourgogne loopt, ziet het: lichtslingers die nog branden, crèches die nog naast de kerkdeuren staan, uitgestalde boomstammen in huiskamers vol symboliek. Het is geen slordigheid, het is verbondenheid met een ander ritme.

Een gebruik dat stilletjes verdwijnt

Toch verandert ook dit. In stedelijke gebieden is de boom vaak rond 1 januari al de deur uit. Oudere generaties hechten meer aan de katholieke kalender dan jongeren. En de plastic boom van de supermarkt roept minder emotie op dan de geurige den uit het bos.

Maar wie goed kijkt, in het goede dorp, op het goede moment van het jaar, ziet het nog: een boom die blijft tot Lichtmis. Niet toevallig, niet uit gemakzucht, maar omdat het zo hoort — of gewoon “omdat we het altijd zo doen”.