Frankrijk heeft op 19 augustus 2026 de wet die het recht op hulp bij sterven regelt, officieel gepubliceerd in het Journal Officiel. Met deze publicatie is het wettelijk kader direct van kracht in het hele land.
De promulgatie van de wet kwam nadat eerder dit jaar zowel de Assemblée nationale als de Senaat na uitgebreid debat instemden met het wetsvoorstel. Sinds vandaag, na ondertekening door president Emmanuel Macron en de formele publicatie, is het recht op hulp bij sterven juridisch ingebed in het Franse zorgsysteem. Dat betekent dat iedere ingezetene of langdurig verblijfsgerechtigde in Frankrijk onder strikte voorwaarden gebruik kan maken van de nieuwe regeling.
Voor mensen die in Frankrijk wonen of verblijven, kan deze ontwikkeling directe gevolgen hebben bij het maken van keuzes rond levenseinde en medische trajecten in de Franse zorg. Voor Nederlandse staatsburgers met een tweede huis, langdurige verblijfsstatus of familie in Frankrijk is het van belang te beseffen dat het Franse systeem nu op dit vlak formeel aanzienlijk verschilt van de Nederlandse praktijk.
De Assemblée nationale had eerder vastgesteld dat alleen personen met een ongeneeslijke, ernstige aandoening, en met uitgesproken en herhaalde wilsverklaringen, in aanmerking komen voor hulp bij sterven. Het concrete proces en de uitvoering worden de komende maanden verder uitgewerkt via zogenoemde uitvoeringsbesluiten. Lokale en regionale zorginstellingen zijn verantwoordelijk voor de medische toepassing.
Let wel: hoewel het wettelijke kader sinds 19 augustus 2026 van kracht is, zijn de specifieke uitvoeringsbesluiten (décrets d’application), zoals vereist om alle praktische details landelijk te regelen, naar verwachting niet eerder dan over twee jaar gereed. Tot die tijd blijft regionale invulling mogelijk variëren. Dit werd bevestigd naar aanleiding van de validatie door de Conseil constitutionnel op 14 augustus, die bovendien heeft uitgesproken dat de gewetensclausule nu ook farmacien beschermt en dat privé-instellingen onder voorwaarden mogen weigeren om hulp bij sterven te bieden. Daarnaast moeten de observaties van wettelijke vertegenwoordigers van volwassen beschermde personen worden meegenomen in de aanvraagprocedure.
Opvallend is dat zorgverleners en ondersteunende organisaties in het hele land de invoering kritisch volgen. In onder meer het CHU van Nice en het ondersteuningsnetwerk C3S maken artsen zich zorgen over structurele tekorten binnen de palliatieve zorg. Er wordt gewezen op een nijpend gebrek aan opvangfaciliteiten voor niet-geriatrische kankerpatiënten, het groeiende probleem van uitgeputte mantelzorgers, en toenemende wachttijden voor palliatieve interventies die inmiddels kunnen oplopen tot enkele weken. Veel betrokkenen geven aan dat een breed toegankelijke en goed gefinancierde palliatieve zorg een voorwaarde zou moeten zijn voor een verantwoorde uitvoering van de nieuwe wet.
Verder waarschuwen artsen en ethische commissies dat kwetsbare groepen, zoals mensen met een neurodegeneratieve aandoening of verminderd zelfstandig beslissingsvermogen, extra risico kunnen lopen door maatschappelijke druk of gevoelens van belasting voor hun omgeving. Zij onderstrepen dat blijvende aandacht voor begeleiding en menswaardig sterven onverminderd noodzakelijk is.
Uit recente praktijkverhalen blijkt dat zorgverleners intensief betrokken zijn bij de begeleiding van patiënten tijdens het afwegingsproces. Zo moest het mobiele palliatieve team van Brignoles zes lange gesprekken met een 75-jarige patiënt voeren voordat een collegiale beslissing werd genomen over het levenseinde; ook werd de patiënt, conform de nieuwe (facultatieve) onderdelen van de wet, met een psycholoog gesproken. Voorheen overwogen sommige patiënten zelfs uit te wijken naar Zwitserland voor euthanasie, maar dankzij de wetswijziging kunnen zij deze keuze nu in Frankrijk bespreken.
Ook voorbeelden uit de praktijk geven een indruk van de impact van de wet: een 73-jarige vrouw uit Saint-Maximin, zwaar verzwakt door een chronische longziekte en onderweegt, wordt wekelijks opgevolgd door het palliatieve team en vraagt expliciet naar haar opties rond het levenseinde. Medische teams moeten daarbij regelmatig afwegen hoe zij enerzijds het lijden kunnen verlichten en anderzijds de belangen van psychisch en sociaal zwakkere patiënten kunnen beschermen onder de nieuwe regelgeving. In een aantal gevallen blijkt ook dat de inrichting en beschikbare middelen van palliatieve zorgteams van invloed zijn op hoe snel en effectief het traject kan worden opgezet.
Eerdere berichtgeving documenteerde reeds het langdurige wetgevingsproces waarmee Frankrijk tot dit recht op hulp bij sterven kwam (link).
De actuele situatie: het recht op hulp bij sterven is nu bindend vastgelegd in de Franse wetgeving. De wijze van praktische toepassing verschilt echter per regio, afhankelijk van de organisatie van de zorg en aanvullend beleid van lokale instellingen. Voor rechtstreeks advies of informatie over de praktische toepassing van de wet is het aan te raden contact op te nemen met de eigen zorginstelling of arts in Frankrijk.
Reacties ()
Log in om mee te doen aan het gesprek en een reactie achter te laten!