Wat Fransen bedoelen met een ‘repas simple’ – en waarom het zelden écht simpel is

“Kom gewoon eten, rien de compliqué, een repas simple.” Het klinkt altijd zo luchtig. Alsof je alleen maar even hoeft aan te schuiven voor iets kleins: een soepje misschien, stukje brood erbij. Maar wie al eens op zo’n ‘eenvoudige’ Franse maaltijd is geweest, weet beter. Voor je het weet zit je aan tafel met minstens drie gangen, een kaasplank en een digestief. Niks ingewikkelds aan, toch?

De belofte van eenvoud – en de werkelijkheid

Het Franse ‘repas simple’ is zelden een broodje kaas. Toen ik zelf voor het eerst bij een buurvrouw werd uitgenodigd in de Dordogne, verwachtte ik iets luchtigs. Misschien een quiche, een salade. Maar bij binnenkomst rook het in huis al naar iets dat uren op het vuur had gestaan. De tafel was gedekt met linnen servetten en er stonden drie soorten glazen per persoon. En ik dacht: dit is dus hun idee van 'eenvoudig'.

We kregen een klein aperitiefje – een beetje Muscat, met wat knabbelnootjes. Daarna een courgettesoepje, gevolgd door kip met morilles, gratin dauphinois, een groene salade, kaas, en tot slot een tarte aux pommes. Koffie, en natuurlijk een glaasje armagnac toe.

Ze excuseerde zich nog: “Normaal zouden we meer uitpakken.”

Achter elk bord zit een onzichtbare code

Wat me opvalt, is dat zo’n maaltijd niet draait om overdaad, maar om ritme. Zelfs als het 'simpel' is, zijn er vaste volgordes en gewoontes waar je niet zomaar van afwijkt. Veel Fransen zullen het zelf niet als werk of gedoe beschouwen – het hoort gewoon bij de manier waarop je samen eet.

Een maaltijd is een vorm van respect, voor de gasten én het eten. De presentatie, de volgorde, het tempo waarmee je eet: dat zijn allemaal signalen. Als je iemand uitnodigt voor een eenvoudige maaltijd, dan is dat nog steeds een vorm van gastvrijheid waarbij je laat zien dat je moeite hebt gedaan. En moeite doen wordt gewaardeerd.

In Nederland zeggen we sneller: ‘kom langs, ik flans wel wat in elkaar’. Dat klinkt informeel en gezellig. In Frankrijk zou dat vreemd kunnen overkomen. Niet per se omdat men denkt dat je lui bent, maar omdat de setting en de zorg rondom het eten minstens zo belangrijk zijn als het eten zelf.

Het belang van de vorm – zelfs als het losjes lijkt

Ook als er werkelijk maar één hoofdgerecht op tafel komt, zie je vaak dat er kaas en brood na afloop zijn. Dat hoort erbij, anders voelt het onaf. Er wordt niks van gezegd, maar je merkt het wel: stilte als iets ontbreekt, een lichte verwarring.

Zelf probeerde ik ooit een Nederlandse ‘pasta-avond’ te organiseren voor Franse buren. Eén schaal pasta, wat salade, klaar. Maar ik voelde hun aarzeling toen het bord leeg was, en er geen ‘suite’ kwam. Geen kaas, geen zoet, geen nadrukkelijk einde. Ze vonden het heus lekker, maar ik had iets in de code gemist. Het verschil tussen vulling en maaltijd.

Meer dan eten: het eren van samen zijn

Misschien is dat wel de kern. Een repas, zelfs een simpele, is niet alleen voeding of gezelligheid, maar een klein ritueel van aandacht. Je viert dat je even de tijd neemt – voor elkaar, voor het eten, voor het moment.

Dus als een Fransman zegt: “Kom maar gewoon eten, niks ingewikkelds”, weet dan: dat klopt, en toch ook niet. Het hoeft niet luxe te zijn, maar het is zelden gedachteloos.

En voor wie het wil begrijpen: kijk niet alleen naar wat er op je bord ligt. Let op hoe het wordt gebracht. Hoe lang er wordt gezeten. Hoe de kaas altijd nog even komt, zelfs als iemand zegt: “ik hoef eigenlijk niks meer.”

Dan zie je dat 'simpel' in Frankrijk z’n eigen gelaagdheid heeft – eentje van traditie, zorg en, boven alles, aandacht.