Romeins-Middeleeuws aquaduct in Ansignan onthult eeuwenoude geheimen

In het kleine Zuid-Franse dorp Ansignan, op zo'n tien kilometer van Saint-Paul-de-Fenouillet, staat een opmerkelijk aquaduct dat ouder is dan het bekende Pont du Gard en bovendien nog steeds in gebruik is. Dit unieke bouwwerk van 170 meter lang, met maar liefst 29 bogen die hoger worden naarmate het dichter bij de rivier Agly komt, biedt niet alleen een oversteek over het water, maar ook een functionerend irrigatiesysteem — een zeldzaamheid in Europa.

Het aquaduct laat zijn oorsprong zien in drie bouwperiodes: de vroegste restanten dateren uit de derde eeuw, toen waarschijnlijk een eerste brug en mogelijk een simpel aquaduct boven de Agly werden geplaatst. Van het oorspronkelijke Romeinse deel zijn nog bakstenen bogen aan de rechter oever te zien. Over de precieze functie in die tijd blijft discussie: leverde het water aan een nabijgelegen villa, een oude mijn, of voorzag het het dorp zelf van irrigatie?

Bijzonder is het verhaal dat de plannen voor het aquaduct uit Babylonië zouden zijn meegenomen, geïnspireerd op mythische tuinen, maar het huidige bouwwerk stamt uit de negende eeuw na Christus, gebouwd op Romeinse fundamenten. In die periode werd een tweede, groter aquaduct geplaatst en een 57 meter lange tunnel toegevoegd voor voetgangers, vee en karren. Het huidige uiterlijk kreeg het monument tussen de dertiende en veertiende eeuw, toen vier grote bogen het ruigere deel van de rivier moesten overspannen.

Naast het historische karakter vervult het aquaduct van Ansignan een belangrijke landbouwrol. Van mei tot en met september irrigeert het nog steeds zo’n twee hectare aan moestuinen en ruim dertig hectare wijngaarden en boomgaarden. Dit gebeurt via twee historische kanalen, waarvan één het aquaduct kruist. Zes vrijwillige waterbeheerders zorgen daarvoor op woensdagen en zaterdagen, in opdracht van de Association syndicale autorisée du canal d’arrosage d’Ansignan.

Het kanaal werd in de jaren zeventig en tachtig gemoderniseerd, maar het systeem werkt grotendeels zoals eeuwen geleden: via open geulen, stenen bruggetjes en een ingenieuze verdeling zorgt het lijnvormige monument voor waterdistributie over het dorp. Van oktober tot en met april ligt het irrigatiesysteem stil. De combinatie van Romeinse, middeleeuwse en moderne technieken maakt Ansignan tot een onverwachte schat aan de voet van de Pyreneeën.