In het Franse deel van het Baskenland heeft de pottok, een kleine robuuste paardensoort, een bijzondere plaats in de lokale cultuur. Deze bergpony’s, die qua formaat tussen een poney en een paard in zitten, worden al eeuwenlang gefokt in de Pyreneeën en worden beschouwd als een levend symbool van de regio.
De pottok leeft van nature in het ruige berglandschap langs de Frans-Spaanse grens en wordt al generaties lang gebruikt voor vervoer, trekwerk en sinds meer recente jaren ook voor recreatieve paardentochten. Volgens Argitxu Yriarte, die het paardencentrum Larrun Alde in Urrugne leidt, is het dier bijzonder geschikt voor het bergachtige terrein vanwege zijn wendbaarheid, zekere tred en aanpassingsvermogen.
Het ras, waarvan de schofthoogte varieert tussen 1,15 en 1,38 meter, is geëvolueerd voor het overleven in schrale omstandigheden. Pottoks worden doorgaans buiten gehouden in semi-vrije staat en brengen vrijwel het hele jaar door door op de bergen waar ze geboren zijn, zoals verklaard door ruiterinstructrice Jusstine Barere. De pottok past zich volledig aan aan zijn natuurlijke biotoop en floreert in het berggebied waar voedsel schaars is.
In het Franse deel van Baskenland bezit vrijwel elke traditionele familie nog altijd minstens één pottok. De fok tradities worden gekoesterd en voortgezet door fokkers zoals Jean-Michel Lopez, die zich al meer dan vijftig jaar toelegt op het rasbehoud. Ook aan Spaanse zijde speelt het dier een belangrijke rol. Daar worden de genetisch zuivere pottoks van fokker Aitor Iraeta beschermd door de overheid; ze gelden als directe afstammelingen van pony’s die het gebied al zo'n 3000 jaar bevolken.
De pottok geldt daarmee niet alleen als functioneel dier, maar ook als drager van cultureel erfgoed in een regio waar natuur en traditie nauw verweven zijn. In het verleden ontving zelfs de Franse president Georges Pompidou een pottok als geschenk bij een bezoek aan de streek. Het behoud van deze soort, zowel in Frankrijk als in Spanje, wordt gezien als een plicht ten opzichte van toekomstige generaties in het Baskenland.
