Op 22 juni 2026 waren, volgens nieuwe cijfers van het ministerie, inmiddels circa 1.800 scholen en middelbare scholen in Frankrijk gesloten vanwege de aanhoudende hittegolf. Daarnaast moesten zo'n 8.000 andere scholen hun openingstijden aanpassen om kinderen te beschermen tegen extreme temperaturen. Dit is een duidelijke stijging ten opzichte van eerdere dagen, waarin nog werd gesproken over ruim 800 sluitingen. In totaal telt Frankrijk ongeveer 60.000 schoollocaties, waarvan de verantwoordelijkheid bij lokale overheden (collectivités territoriales) ligt. De minister van Onderwijs benadrukte recent in het parlement dat hij wettelijk en bestuurlijk niet verantwoordelijk is voor de renovatie van deze gebouwen: 'Ik weet niet hoe ik gebouwen kan renoveren waarvan ik niet de eigenaar ben.' Hierdoor ligt de eerste verantwoordelijkheid bij de gemeenten en departementen om te investeren in aanpassingen en klimaatsteun.
Een actueel praktijkvoorbeeld is de gemeente Toulon, waar scholen tijdens de hittegolf de laatste zes dagen van het schooljaar open blijven, maar ouders uitdrukkelijk worden uitgenodigd om hun kinderen, als het mogelijk is, toch thuis te houden. De scholen zijn hier gevraagd hun activiteiten specifiek aan te passen aan de hitte, met name in de middaguren. Om scholen te ondersteunen stelt de gemeente voor elke school een extra begeleider aan. Zij helpen onder meer met het organiseren van rustiger spelletjes in de koelste ruimtes van de gebouwen. Klasuitjes en evenementen zoals kermissen zijn uit voorzorg verboden voor 17 uur.
Wat betreft de fysieke aanpassingen: in Toulon hebben inmiddels alle crèches en maternelles (kleuterscholen) een geklimatiseerd slaapvertrek, dat na de siësta wordt omgevormd tot activiteitenruimte. Voor de basisscholen zijn inmiddels alle 676 lokalen uitgerust met ventilatoren, en 130 met een aparte luch verfrisser; dit aantal wordt verder verhoogd met 150 extra ventilatoren nog voor het einde van het jaar. Twaalf scholen beschikken al over een speciale 'salle fraîcheur' (klimaatkamer), vier extra komen er nog bij in december. Op de langere termijn werkt Toulon structureel aan verkoeling: sinds drie jaar worden schoolpleinen vergroend, waarvan er al elf klaar zijn, vijf in uitvoering, en er werd lokaal daadwerkelijk een temperatuurdaling van 3 tot 5 graden gemeten. Ook zijn er innovatieve oplossingen, zoals een schaduwrijke overkapping met zonnepanelen en aanvullende thermische renovaties (nieuwe kozijnen, isolatie, reflecterende verf) in voorbereiding.
Om scholen weerbaarder te maken tegen hittegolven worden op dit moment in heel Frankrijk 6.200 projecten financieel ondersteund, onder andere via het Fonds Vert en het EduRénov-programma. Met het EduRénov-programma – gestart door de Banque des Territoires in mei 2023 – is een enveloppe van 2 miljard euro aan leningen beschikbaar gesteld, met als doel de renovatie van 10.000 scholen, colleges en lycea tussen nu en 2027. Toch wijst het ministerie erop dat het in totaal om circa 24 miljoen vierkante meter aan te pakken schoolgebouwen gaat en dat een snelle, volledige renovatie niet mogelijk is.
Voor werkende ouders blijft de impact van sluitingen door hitte praktisch gelijk: binnen de publieke sector (ambtenaren en contractuelen) bestaat de mogelijkheid om onder voorwaarden een 'autorisation spéciale d'absence' (ASA, oftewel een bijzondere, betaalde verlofdag) aan te vragen als zij tijdelijk voor hun kind moeten zorgen door onvoorziene sluiting van school of opvang. Deze regeling geldt zolang het kind jonger is dan 16 jaar, tenzij het kind een handicap heeft. Het aantal dagen per jaar en de instructies hiervoor kunnen per overheidsdienst verschillen; elke administratie hanteert eigen procedures en behandelt de vraag afhankelijk van de lokale situatie en het belang van het doorlopende werk. Er kan onder omstandigheden, zoals bij noodzakelijke functies (brandweer, politie, zorgpersoneel), een verzoek voor verlof worden geweigerd zonder dat dit strijdig is met de regels. Na een weigering kan een ambtenaar administratief beroep aantekenen, maar dit is doorgaans alleen zinvol bij daadwerkelijke noodzaak.
Voor werknemers in de private sector biedt het arbeidsrecht geen expliciete basis voor aangepast werk, verlof of thuiswerken wanneer scholen sluiten wegens hitte, mits het kind gezond is. Het Franse arbeidsrecht erkent deze situatie niet als reden voor betaald zorgverlof of recht op uitzonderlijk verlof. Werkgevers en werknemers zijn hierbij in de praktijk aangewezen op overleg: veel bedrijven maken in overleg aanpassingen mogelijk, zoals het toestaan van opnemen van vakantiedagen, onbetaald verlof of eerder opnemen van 'réduction du temps de travail' (RTT), eveneens zonder vaste wettelijke rechten. Het accommodatiebeleid verschilt aanzienlijk tussen bedrijven en hangt sterk af van het karakter van het werk en individuele afspraken. Indien er geen overeenstemming wordt bereikt, kan het nemen van eigen initiatief door de werknemer, zoals thuisblijven zonder toestemming, formeel gezien leiden tot een sanctie. Adviezen van arbeidsjuristen benadrukken dat rechterlijke uitspraken in extreme omstandigheden soms begripvol zullen zijn, vooral als de werknemer geen andere oplossing had en dit goed kan vastleggen.
Voor beide sectoren geldt dat leeftijd van het kind, andere opvangmogelijkheden en aard van het werk meebepalen of aanpassing mogelijk is. Zolang nationale regelgeving niet verandert, blijft de praktische uitwerking afhankelijk van afspraken op de werkvloer en het beleid van werkgevers en overheden. Overigens bestaat geen wettelijk recht om kinderen mee te nemen naar het werk; dit wordt per situatie beoordeeld naar veiligheid en aard van het bedrijfspand. Over de toepassing van deze regels bestaat in de praktijk regelmatig onduidelijkheid, zeker bij acute hittegolven of plotselinge besluiten tot sluiting van scholen.
Reacties ()
Log in om mee te doen aan het gesprek en een reactie achter te laten!