Franse begroting 2027: forse besparingen op sociale zekerheid en beperkingen voor pensioenen en zorg

De Franse regering heeft officieel voorgesteld om het tekort op de Sécurité sociale in 2027 te verminderen tot 12,7 miljard euro, tegenover een geraamd tekort van 21,8 miljard in 2026. Volgens de gepresenteerde begroting, het zogeheten PLFSS 2027, worden de besparingen vooral gerealiseerd op pensioenen en zorg.

Nieuwe gegevens per 1 oktober 2026 maken duidelijk hoe fors het koopkrachtverlies inmiddels is opgelopen voor veel Franse huishoudens. Volgens het Institut français d’économie (IFE) is het inkomen van een alleenstaande sinds 2024 gemiddeld met 600 euro gedaald, en dat van een gezin met twee kinderen met 1.200 euro. Dat het reëel besteedbaar inkomen daalt op twee opeenvolgende jaren – 0,7% in 2025 en opnieuw 0,7% in 2026 – is uitzonderlijk: Insee registreerde dat sinds 1960 slechts bij de crisis van 1983-1984 en 2010-2013. Dit is deels te verklaren door inflatie sinds 2019 (+21,3%) die de loonstijgingen (+18,3%) overtreft, en stijgende energie- en brandstofprijzen door internationale conflicten.

Nieuwe begrotingsmaatregelen en details per sector (2 oktober 2026)

Het begrotingsvoorstel van 2027 bevat nu meer details over wie er geraakt worden en welke opbrengsten verwacht worden:

• Voor de pensioenen vraagt de overheid aan 25% van de bevolking (de hogere inkomensgroep) om tot 10% van het totale bezuinigingsvolume te leveren. Dit gebeurt met een aanpassing van de 10%-belastingaftrek op pensioen: de maximale aftrek wordt verder verlaagd van 4.439 euro naar 3.000 euro per jaar. Pensioenen boven 1.260 euro worden niet volledig aan de inflatie aangepast.
• Bij de functieoverheid verdwijnen 1.076 voltijdsbanen, terwijl er op andere plekken 4.742 fte bij komen door een hervorming van de lerarenopleiding, en 2.131 extra banen bij defensie.
• Loonlastenverlagingen blijven bevroren, ondanks een stijging van het minimumloon. Bovendien worden bonussen zoals participatie en intéressement nu officieel meegeteld voor deze premies; hiermee is een financieel effect gemoeid van ruim 6 miljard euro (eerder werd enkel de regel genoemd, nu ook het totale bedrag).
• De extra vennootschapsheffing voor grote bedrijven wordt verlaagd van 7,3 naar 5 miljard euro.
• Nieuw zijn een extra belasting op de winsten van snelwegexploitanten (+800 miljoen euro) en een belasting voor kerosineleveranciers ter financiering van duurzame brandstoffen.
• De (oude) suikerdrankbelasting wordt nu ook van toepassing op andere suikerrijke levensmiddelen.
• Voor families en studenten: de huisvestingssteun (APL) en kinderbijslag worden in 2027 opnieuw niet verhoogd. De hervorming van de schooltoelage ('allocation de rentrée scolaire') levert samen met andere gezinsmaatregelen een besparing van 1,1 miljard euro op. Beperkingen voor studenten uit welgestelde gezinnen zijn voorzien, maar het voorgestelde collegegeld voor niet-beursstudenten is na protesten alsnog ingetrokken.
• Sociale minima, zoals minimum vieillesse, AAH en RSA, blijven volledig geïndexeerd op inflatie.
• Gemeenten en regionale overheden ('collectivités') moeten 5,4 miljard euro bijdragen aan besparingen, maar volgens het ministerie van Financiën neemt hun totale inkomstenstroom alsnog met 5 miljard euro toe.
• Een nieuw fiscaal instrument, het pacte Papin, wordt ingevoerd om bedrijfsoverdrachten aan werknemers te stimuleren. Het bestaande pacte Dutreil en het belastingkrediet voor onderzoek (CIR) blijven ongewijzigd.

In de zorg worden bepaalde medische vergoedingen beperkt: minder terugbetaling van tandzorg en medisch vervoer, aanvullende zorgverzekeraars betalen 500 miljoen euro extra aan ziekenhuiskosten. Op ziekteverzuim wordt een besparing van 2 miljard euro nagestreefd, waarvan de helft via overleg met sociale partners. De overheid overweegt ook om ziekte-uitkeringen deels fiscaal te belasten.

Voor het hoger onderwijs is er recentelijk een beleidswijziging: het voorgenomen plan om niet-beursstudenten in het BTS (beroepshoger onderwijs) en de 'classes préparatoires' (voorbereidingsklassen voor elitescholen) jaarlijkse collegegelden (respectievelijk 178 en 270 euro) te laten betalen, is na protesten en vakbondsoverleg ingetrokken. Deze stap is op het laatste moment aangekondigd door de minister van Onderwijs.

Voor huishoudens met meerdere kinderen blijft het om meerdere redenen ongewijzigd: alleen de wijze van toekenning van de toeslag voor drie kinderen of meer verandert, zonder budgettaire impact volgens de voorlopige tekst.

Parlementaire procedure en mogelijke scenario's (update 2 oktober 2026)

Het parlementaire proces rond de Franse begroting 2027 volgt een strak schema:

• De eerste behandeling van het ontwerp van de gewone begroting (PLF), gericht op de inkomsten en het begrotingsevenwicht, is van 12 tot 19 oktober 2026. Het eerste beslissende ‘solennel’ stemmoment volgt op 20 oktober.
• Direct daarna wordt de sociale zekerheidsbegroting (PLFSS) behandeld tot 26 oktober, met het solennel stemmoment op 27 oktober.
• De behandeling van de specifieke begrotingsposten (‘crédits du budget de l’État’) volgt tot het eindbesluit op 17 november 2026.

Door het ontbreken van een stabiele meerderheid sinds de ontbinding van de Assemblée in 2024, geldt het begrotingstraject in 2026 als politieke lakmoesproef. De regering (onder leiding van premier Sébastien Lecornu) kan opnieuw artikel 49.3 van de Grondwet inzetten om een patstelling te doorbreken: in dat geval wordt de begroting automatisch aangenomen, tenzij een motie van wantrouwen een absolute meerderheid krijgt in de Assemblée nationale. Wordt die motie van wantrouwen aangenomen, dan valt het kabinet en wordt de voortgang van de begroting direct geblokkeerd.

De Franse Grondwet schrijft daarnaast strikte termijnen voor: 70 dagen voor de PLF, 50 dagen voor de PLFSS. Als het parlement binnen die termijn geen besluit neemt, kan de regering via een ordonnantie de belangrijkste maatregelen alsnog invoeren.

Als extra vangnet geldt bovendien een speciale noodwet ('loi spéciale'): als er geen enkele begrotingswet voor 1 januari 2027 wordt aangenomen, kunnen belastingen worden geïnd en staatsdiensten worden gefinancierd op basis van deze noodregeling. Deze overbrugging is volgens de Cour des comptes echter duur; het zou de staat ongeveer 15 miljard euro kosten en biedt geen volledig functionerend budget voor het nieuwe jaar.

Deze ingrepen betekenen concreet voor veel mensen die in Frankrijk wonen of verblijven: hogere pensioenen worden niet automatisch geïndexeerd en aanvullende zorgkosten kunnen stijgen, terwijl sociale minima beschermd blijven en ook gezinnen en ambtenaren met langdurig beperkte indexaties worden geconfronteerd. Invoering van het budget is afhankelijk van verdere parlementaire goedkeuring en sociaal overleg, maar de hoofdlijnen liggen door deze voorstellen nu vast.