Sinds het begin van de zomer zijn er in Frankrijk opvallend weinig muggen waar te nemen. Volgens onderzoekers en metingen van onder meer Santé publique France is deze afname direct te koppelen aan de uitzonderlijke hitte en de historische droogte die het land momenteel treffen. Op dit moment gelden er waterbeperkingen in 99 departementen, het hoogste aantal sinds minimaal 2013. De combinatie van hoge temperaturen en een tekort aan water maakt het lastig voor muggen om zich voort te planten, aangezien hun levenscyclus afhankelijk is van stilstaand water.
Actuele droogtecijfers en gevolgen voor rivieren en landbouw (17 juli 2026)
De droogtesituatie is dit jaar bijzonder ernstig. Per 1 juli zijn volgens het Franse Office français de la biodiversité (OFB) een kwart van de kleine waterlopen – dat zijn 819 van deze beken en stroompjes – lokaal in 'rupture d'écoulement' of geheel drooggevallen. Dat is twee keer zoveel als in het droge jaar 2022 en de ernstigste stand sinds het begin van de nationale metingen in 2012. Vooral op de as van de Vendée naar het Grand Est zijn de problemen groot; departementen als de Creuse, Deux-Sèvres, Loire, Vendée, Côte-d'Or, Cher, Aveyron en Allier zijn volgens de OFB het zwaarst getroffen.
Meer dan 200 officiële restrictiebesluiten op watergebruik zijn momenteel van kracht, niet alleen vanwege lagere debieten, maar ook doordat de waterkwaliteit achteruitgaat. Door lagere stroomsnelheden warmt het overgebleven water sneller op en bevat het minder zuurstof. Hierdoor wordt het lastiger om het water geschikt te maken voor consumptie en nemen de zuiveringskosten toe. De biodiversiteit raakt lokaal ernstig beschadigd: vissen en andere soorten die normaal stroomopwaarts trekken, kunnen dat nu niet, wat de kans op massale sterfte vergroot.
De droogte heeft ook zware gevolgen voor de landbouw: het OFB voorziet in sommige regio’s tot 20% lagere opbrengsten bij tarwe, en zelfs tot 60% minder hopoogst door de aanhoudende hitte en het aanhoudende watertekort. Zonder significante neerslag in de komende periode voorziet het OFB een verdere verergering van de situatie, met name in regio’s die nu al fragiel zijn.
Specialisten zoals Didier Fontenille van het Franse onderzoeksinstituut IRD verklaren dat muggenlarven optimaal gedijen bij watertemperaturen tussen de 26 en 30 °C. Bij hogere temperaturen of beperkte beschikbaarheid van water overleven de larven veel minder goed, en bij volwassen muggen leidt de aanhoudende droogte bovendien tot snelle uitdroging. Dit heeft ook tot gevolg dat volwassen muggen minder actief zijn, minder vaak steken en vaker de schaduw en vochtige plekken opzoeken.
Naast minder overlast betekent de verminderde activiteit van muggen dat ook de kans op de overdracht van ziekteverwekkers, zoals het dengue-, chikungunya- en westnijlvirus, dit seizoen aanzienlijk lager ligt. Volgens het recentste overzicht van Santé publique France zijn er deze zomer nog geen autochtone besmettingen met deze virussen gemeld. Dit beeld wordt bevestigd door Franse bevoegde instanties. Hieruit blijkt dat de aanhoudende hitte en droogte momenteel tot de laagste geregistreerde muggenpopulaties en gezondheidsrisico’s van de laatste jaren hebben geleid. Wel wordt de situatie nauwlettend gemonitord, omdat de langetermijnontwikkelingen afhankelijk blijven van het weer en toekomstige regenval.
Actuele situatie bij wespen: opvallende aanwezigheid, maar geen landelijke stijging aangetoond (juli 2026)
Hoewel de muggenpopulatie dus sterk is afgenomen, melden veel mensen dat ze juist meer last lijken te hebben van wespen tijdens deze periode van aanhoudende hitte. Volgens insectendeskundige Éric Darrouzet (universiteit van Tours) hangt deze waargenomen toename vooral samen met de stand van hun natuurlijke vijanden: "Insectenetende vogels zijn deze zomer zwaar getroffen door de extreme hitte. Veel vogels trekken weg, verlagen hun activiteit om te overleven of sterven, waardoor er minder predatie op wespen is en sommige wespensoorten vrij spel krijgen rondom terrassen of tuinen."
Sommige soorten, zoals de gewone wesp (Vespula), zijn opvallend bestand tegen hoge temperaturen. Hun nesten, herkenbaar als een grote bol van papier met schijven binnenin, zijn goed geïsoleerd. Wespenkolonies beschikken over een ingenieus systeem om het nest koel te houden: werksters blijven binnen om met hun vleugels lucht te circuleren, terwijl anderen water verzamelen dat in het nest wordt gesproeid voor verdamping. Dit stelt deze soorten in staat om zelfs onder hete dakpannen te overleven.
Niet alle wespen profiteren echter. Andere soorten, zoals de Polistes, maken juist kleine, onbedekte nesten die veel gevoeliger zijn voor hittestress. Deze kolonies kunnen door de hitte juist sterk in aantallen dalen of geheel afsterven. Daarbij zorgt de droogte ervoor dat het aantal prooien voor wespenlarven daalt, wat op termijn tot voedseltekorten in de nesten kan leiden.
Belangrijk om te weten is dat de indruk van meer wespen vooral lokaal geldt: "Of je veel wespen waarneemt, hangt sterk af van de nabijheid van een nest. Een kolonie bij een terras lijkt soms op een invasie, maar twee kilometer verderop merkt men er niets van. Op nationale schaal kan niemand hard maken dat er daadwerkelijk meer wespen zijn, want er is geen systematische monitoring of onderzoek naar deze cijfers in Frankrijk."
Samengevat: de muggenoverlast is dit jaar door droogte en hitte historisch laag, terwijl de waargenomen wespenpopulatie per locatie erg kan verschillen. Bepaalde klimaatomstandigheden en het verdwijnen van natuurlijke vijanden kunnen lokaal voor opvallende wespenniveaus zorgen, vooral rondom woningen en terrassen.
Reacties ()
Log in om mee te doen aan het gesprek en een reactie achter te laten!