Specifieke hulpstructuur bij duikongevallen in de Var: snel handelen via noodnummer 196 vermindert risico’s

Op de kust van het departement Var is sinds kort een unieke keten van medische hulpverlening beschikbaar voor duikongevallen. Wie tijdens of binnen een etmaal na een duik abnormale klachten ervaart, kan per direct het noodnummer 196 bellen, of via kanaal 16 van de zeevaart-radio snel hulp inschakelen. Dit zorgt ervoor dat gespecialiseerde hulpinstanties, waaronder het maritieme noodcentrum CROSS MED en het medisch team van het ziekenhuis in Toulon, snel in actie kunnen komen.

De inzet van dit centrale noodnummer maakt snellere behandeling mogelijk: slachtoffers worden idealiter binnen drie uur na de eerste symptomen in een drukkamer behandeld. Onderzoek in de regio toont aan dat hierdoor het aantal ernstige restklachten na duikongevallen fors is gedaald van 33% in 2022 naar 12% anno 2025.

Nieuwe medische inzichten en behandeling van duikongevallen (stand per 29 juni)

Recente informatie van het ziekenhuis Sainte-Anne in Toulon geeft meer inzicht in het type letsels, symptomen en medische behandeling na duikongevallen in de Var:

• Ongeveer 50% van de duikongevallen betreft zogeheten desaturatie-incidenten (decompressie na het opstijgen), waarbij gassen als stikstof of helium onvoldoende uit het lichaam verdwijnen. Van alle duikletsels raakt hierbij ongeveer 50% het ruggenmerg (verhoogd risico op verlammingen), 30% de KNO-zone (zoals het binnenoor, met symptomen als duizeligheid, evenwichtsstoornissen en zelfs acute doofheid) en 20% betreft gemengde letsels (botten, huid of gecombineerde klachten).
• Neurologische symptomen kunnen zich uiten als tintelingen, verlammingen (paraplegie) of zelfs beroertes. Cardiovasculaire gevolgen zijn soms pijn op de borst of acuut longoedeem, wat kan leiden tot bewustzijnsverlies. Let op: als een duikongeval zich onder water voordoet, is de afloop vaak fataal.
• Behandeling vindt plaats in het hyperbare centrum van het ziekenhuis van Toulon. Hier wordt in een speciaal caisson (drukkamer) de druk opgevoerd tot het equivalent van tussen de 10 en 18 meter diepte, waarbij tot 280% zuurstof kan worden gegeven – veel meer dan maximaal mogelijk is bij standaard intensieve zorg. Dit versterkt de zuurstofvoorziening van de aangedane organen en bevordert het herstel.
• Officiële medische waarschuwing: opblaasbare (commerciële) hyperbare kamers die in sommige landen opduiken zijn volgens Franse specialisten niet geschikt, omdat ze niet de vereiste therapeutische zuurstofconcentraties bereiken. Alleen ziekenhuissysteem-gebruik is veilig en effectief.
• Overigens wordt het hyperbare centrum in Toulon ook ingezet voor de behandeling van 14 andere medische aandoeningen, waaronder gangreen, plotselinge doofheid, bestralingscomplicaties, slechte wondgenezing bij diabetici en koolmonoxidevergiftiging.

Deze hulpstructuur is uniek voor Frankrijk en wordt herkend door alle duikscholen in de Var. Zij moeten alle duikers vooraf informeren over deze procedure. Het systeem treedt ook in werking wanneer klachten zich pas enige tijd ná een duik, of zelfs aan land, voordoen. Daardoor zijn niet alleen ervaren sportduikers, maar ook recreatieve, incidentele en buitenlandse deelnemers verzekerd van snelle coördinatie bij ongevallen. Lokale verschillen blijven mogelijk, omdat het systeem specifiek in de Var is opgezet en elders in Frankrijk afwijkende noodprocedures en wachttijden kunnen gelden.

Ondanks deze verbeteringen blijft voorlichting een punt van aandacht: niet alle deelnemers kennen op het moment van vertrek de juiste handelwijze. Verder blijft extra waakzaamheid rond gezondheid, duikplanning en het naleven van beste praktijken – zoals het duiken met aangepaste gasmengsels en het beperken van het aantal diepe duiken per weekend – essentieel.

Op dit moment geldt: wie in de Var na een duik onwel wordt of abnormale signalen waarneemt, kan via 196 rekenen op een goed georganiseerde, directe medische zorg en daarmee flink grotere kans op volledig herstel.