Uit de eerste resultaten van het Europese LIFE Pyrenees4Clima-project, dat begin 2024 is gestart, blijkt dat de gehele Pyreneeën versneld veranderen onder invloed van klimaatverandering. Dit wordt bevestigd door het Observatoire pyrénéen du changement climatique (OPCC) en 47 internationale partners die het gebied structureel monitoren. Voorheen werd vooral gekeken naar het smelten van gletsjers, maar volgens de onderzoekers beïnvloedt de opwarming nu ook rivieren, bergbossen, meren, grotten en de biodiversiteit.
Een concreet voorbeeld is de bekende Cola de Caballo-waterval in het nationaal park Ordesa en Mont-Perdu, waar het debiet in droge periodes of bij zachte winters verder terugloopt. De wetenschappers zien ook dat het smeltwater eerder in het seizoen vrijkomt, vaak al in mei, en dat de zomerdebieten aanzienlijk lager worden. Hierdoor veranderen de natuurlijke omstandigheden voor flora en fauna in de regio.
Het terugtrekken van de Pyrenese gletsjers versnelt verder. Sinds 1850 werd meer dan 90% van hun totale oppervlakte verloren en vanaf 2022 is de jaarlijkse afsmelting driemaal sneller dan bij het begin van deze eeuw. Uit het onderzoek blijkt dat ook minder zichtbare ijsgrotten in de bergen hard geraakt worden: daar smelt het ijs in sommige gevallen met meer dan twintig centimeter per jaar.
Snel opwarmende bergmeren – in sommige jaren tot bijna een halve graad Celsius per jaar – verstoren de onderlinge waterlagen en kunnen de zuurstofhuishouding structureel wijzigen, wat effect heeft op waterplanten en (zoet)watervissen. Pyrénées-bossen zijn eveneens gevoeliger geworden door herhaaldelijke droogte en hittegolven. Daardoor krijgen plagen en uitheemse soorten als de Aziatische hoornaar en de buxusmot meer grip, met hoger brandgevaar als gevolg. Rookdeeltjes uit bosbranden verhogen intussen meetbaar de luchtvervuiling. Daarnaast draagt geregeld zuidelijke woestijnstof bij aan snellere sneeuwdooi.
Wetenschappers benadrukken dat deze constateringen geen voorspellingen zijn, maar waargenomen veranderingen. Inmiddels worden hooggelegen, vochtige bergzones aangewezen als mogelijk laatste toevluchtsoord (‘klimaatrefugium’) voor bedreigde soorten. Dit vormt de basis voor verdere aanpassingsmaatregelen die de regio’s voor 2031 weerbaarder moeten maken. Het LIFE Pyrenees4Clima-project blijft actuele ontwikkelingen volgen en vertaalt nieuwe kennis naar concrete acties.
Wat de volledige lokale gevolgen zijn, zal de komende jaren duidelijker worden. Nadere bestudering van ecosystemen, waterhuishouding en risicogebieden loopt nog.
Reacties ()
Log in om mee te doen aan het gesprek en een reactie achter te laten!