Ben je via een valse verkoopsite of nagemaakte bankpagina geld kwijtgeraakt? Een nieuwe uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie maakt één belangrijk punt duidelijk: bij een niet-geautoriseerde betaling mag een bank de onmiddellijke terugbetaling niet uitstellen door alleen te zeggen dat de klant grof nalatig was.
Voor Nederlanders en Belgen met een Franse bankrekening is vooral het onderscheid tussen twee situaties belangrijk. Heeft de fraudeur zélf de overboeking uitgevoerd nadat hij je inloggegevens en een sms-code had buitgemaakt, dan kan sprake zijn van een niet-geautoriseerde transactie. Heb je op verzoek van een nepbankmedewerker zelf geld naar een zogenoemde veilige rekening overgemaakt, dan valt dat niet automatisch onder deze uitspraak.
In het kort
- De uitspraak gaat over een betaling waarvoor de rekeninghouder geen toestemming gaf.
- De bank moet zo'n bedrag in beginsel onmiddellijk terugbetalen, uiterlijk aan het einde van de volgende werkdag nadat zij ervan weet.
- Een verwijt van grove nalatigheid is op zichzelf geen reden om dat eerste herstel uit te stellen.
- Alleen bij een serieus vermoeden van fraude door de klant geldt een bijzondere uitzondering, met een schriftelijke melding aan de bevoegde autoriteit.
- De bank kan na terugbetaling naar de rechter stappen en proberen grove nalatigheid te bewijzen.
- Een overschrijving die je zelf uitvoerde, bijvoorbeeld onder druk van een nepadviseur, is juridisch een andere situatie.
Wat gebeurde er in deze phishingzaak?
De zaak begon in Polen. Een vrouw bood een voorwerp te koop aan op een online platform. Een nep-koper stuurde haar een link die nodig zou zijn om de verkoop te bevestigen. De link leidde naar een valse website die op haar bank leek.
De vrouw vulde daar haar bankgegevens in en deelde via het nagemaakte platform ook een sms-code. Daarna maakte de fraudeur ongeveer 700 euro van haar rekening over. Zij meldde de fraude de volgende dag bij haar bank en de politie.
De bank weigerde terug te betalen en stelde dat de klant grof nalatig was geweest. De Poolse rechter vroeg het Europese Hof hoe de regels uit de betaalrichtlijn PSD2 moesten worden toegepast.
Eerst terugbetalen, daarna eventueel procederen
Het Hof maakte onderscheid tussen twee stappen. Artikel 73 van PSD2 verplicht de bank bij een niet-geautoriseerde betaling om de rekening snel te herstellen. Dat moet zodra de bank de transactie kent, uiterlijk aan het einde van de volgende werkdag.
Een mogelijk verwijt van grove nalatigheid staat niet in die eerste stap als reden om terugbetaling uit te stellen. Volgens het Hof moet de bank daarom eerst terugbetalen. Daarna kan zij op grond van artikel 74 proberen de schade alsnog op de klant te verhalen.
De bewijslast ligt dan bij de bank. Zij moet voor een rechter aantonen dat de klant opzettelijk handelde of zijn veiligheidsverplichtingen met grove nalatigheid schond. Dat iemand in een overtuigende phishingval trapte, maakt een definitief oordeel over nalatigheid dus niet overbodig, maar de bank mag dat oordeel niet eenzijdig gebruiken om de eerste terugbetaling te blokkeren.
De belangrijke uitzondering
Een bank hoeft niet eerst terug te betalen wanneer zij een serieus vermoeden heeft dat de klant zelf fraudeert. Zij moet de redenen voor dat vermoeden dan schriftelijk doorgeven aan de bevoegde nationale autoriteit.
Dat is iets anders dan een algemeen vermoeden dat de klant onvoorzichtig was. De uitzondering gaat over mogelijke fraude door de klant zelf, niet over de vraag of die klant een misleidende link of code had moeten herkennen.
Niet elke bankfraude valt onder deze uitspraak
De kernvraag is of jij toestemming gaf voor de concrete betaling. Bij een niet-geautoriseerde transactie voert de fraudeur de betaling uit zonder jouw instemming, ook al heeft hij eerder gegevens of een beveiligingscode ontfutseld.
Bij fraude met een nepbankmedewerker kan het anders liggen. Als je zelf een overschrijving invoert en bevestigt omdat iemand beweert dat het geld naar een veilige rekening moet, kan de betaling als geautoriseerd worden gezien. Het Europese arrest van 15 oktober 2026 geeft voor die situatie geen automatische terugbetalingsregel.
Laat je daarom niet afpoeieren met één telefoongesprek, maar presenteer de feiten precies: wie heeft de overboeking ingevoerd, op welk apparaat, welke bevestiging verscheen en waarvoor dacht jij een code te gebruiken?
Dit doe je direct na ontdekking
- Bel je bank via het vertrouwde nummer. Gebruik het nummer in de officiële app, op je kaart of op de bankwebsite die je zelf intypt. Klik niet opnieuw op de verdachte link.
- Blokkeer wat nodig is. Vraag om blokkering van kaart, online bankieren of verdachte begunstigden en laat controleren of betalingen nog kunnen worden tegengehouden.
- Betwist de transactie schriftelijk. Schrijf dat je de concrete betaling niet hebt geautoriseerd en vraag om herstel van de rekening volgens de regels voor niet-geautoriseerde betalingen.
- Bewaar bewijs. Maak screenshots van berichten, webadressen, tijdstippen, oproepnummers, bankmeldingen en je contact met de bank. Verwijder de phishingberichten niet meteen.
- Doe aangifte of melding. Volg de Franse instructies voor phishing en geef een kopie van relevante bewijsstukken aan de bank.
- Vraag om een schriftelijke beslissing. Noteer waarom de bank wel of niet terugbetaalt. Een mondelinge afwijzing is lastig te betwisten.
Als je Franse bank weigert
Dien eerst een formele klacht in bij de klachtenafdeling van de bank. Vermeld de datum waarop je de fraude meldde, de betwiste transacties en waarom je geen toestemming gaf. Vraag expliciet om de technische gegevens waarop de bank haar beslissing baseert.
Kom je er niet uit, dan kun je de onafhankelijke bankbemiddelaar gebruiken die bij jouw instelling hoort. De gegevens van de médiateur bancaire staan doorgaans in de rekeningvoorwaarden en op de website van de bank. De Banque de France legt uit dat de wet onder voorwaarden terugbetaling van niet-geautoriseerde transacties voorschrijft, maar beslist niet zelf over jouw individuele schadeclaim.
Bij een groot bedrag, een discussie over toestemming of een verwijt van grove nalatigheid kan juridisch advies verstandig zijn. Een Nederlandse of Belgische nationaliteit verandert de Europese hoofdregel niet, maar de procedure en bevoegde bemiddelaar volgen meestal het land en contract van je bankrekening.
Voorkom de volgende val
Een echte bankmedewerker vraagt nooit om je wachtwoord, volledige beveiligingscode of een bevestiging om zogenaamd fraude te annuleren. Een ontvangen verificatieverzoek kan juist betekenen dat iemand een betaling probeert uit te voeren.
Rond een verkoop op een platform betaling en verzending alleen binnen de officiële omgeving af. Open de bankapp zelf en controleer daar wat je precies bevestigt. Bij twijfel: stop, verbreek het contact en bel de bank via het nummer dat je al kende.
De nieuwe uitspraak versterkt de positie van slachtoffers, maar is geen vrijbrief om codes te delen en geen garantie dat iedere fraude wordt vergoed. Zij bepaalt vooral de volgorde: bij een niet-geautoriseerde betaling eerst snel herstel, en pas daarna een eventuele juridische discussie over grove nalatigheid.
De featured image bij dit artikel is een AI-illustratie.
Reacties ()
Log in om mee te doen aan het gesprek en een reactie achter te laten!