De Franse nationale antiterrorismepool heeft ruim 83 jaar na dato de massale razzia's van januari 1943 in Marseille officieel gekwalificeerd als misdrijf tegen de menselijkheid. Dit werd op 30 september 2026 bekendgemaakt door het Openbaar Ministerie tijdens een ontmoeting met overlevenden en nabestaanden in de Zuid-Franse stad.
De zogeheten 'Operatie Sultan', uitgevoerd tussen 22 en 24 januari 1943, leidde tot de gewelddadige uitzetting van ongeveer 20.000 bewoners uit de wijk Saint-Jean, direct achter de oude haven van Marseille (Vieux-Port). Het betrof volgens het OM zowel Joodse bewoners als migranten uit onder andere Italië, Griekenland, Armenië en Noord-Afrika. Ongeveer 800 Joodse inwoners werden naar nazi-vernietigingskampen gedeporteerd, terwijl 1.600 mensen naar Duitsland moesten vertrekken en duizenden tijdelijk werden geïnterneerd in een kamp in Fréjus. Circa 1.500 gebouwen in de wijk werden door de bezettingsmacht geplunderd of vernietigd.
Hoewel na jaren van onderzoek geen nog levende directe daders konden worden geïdentificeerd, concludeert justitie dat de omvang en aard van de operatie valt onder de definitie van misdrijf tegen de menselijkheid. De razzia’s werden uitgevoerd op direct bevel van Heinrich Himmler, hoofd van de SS, met actieve en grootschalige inzet van ongeveer 12.000 Franse agenten en gendarmes onder het Vichy-regime.
Volgens de aanklager waren de acties gericht tegen de inwoners van het multiculturele Saint-Jean omdat zij als “minderwaardig” werden beschouwd. De beslissing volgt op een in 2019 ingediende klacht door een advocaat uit Marseille namens negentien overlevenden en nabestaanden. Deze officiële erkenning heeft volgens vertegenwoordigers van de getroffen families grote symbolische waarde, mede omdat nauwelijks sprake was van collectieve bekendheid met deze gebeurtenissen.
Wat nog onduidelijk blijft, is of de gerechtelijke kwalificatie verdere individuele vervolging mogelijk kan maken, aangezien er momenteel geen geïdentificeerde overlevende daders zijn. De erkenning geldt als morele genoegdoening en draagt volgens betrokkenen bij aan het nationale en internationale historisch besef, onder meer voor geïnteresseerden in Nederlandse en Joodse geschiedenis in Frankrijk.
Eerder was de betrokkenheid van Franse autoriteiten bij vervolging en deportatie van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog wel formeel erkend door president Jacques Chirac in 1995, maar de juridische kwalificatie als misdrijf tegen de menselijkheid van de specifieke razzia’s in Marseille is nieuw.
Reacties ()
Log in om mee te doen aan het gesprek en een reactie achter te laten!