Frankrijk trekt miljarden uit voor verwijdering PFAS uit kraanwater

Frankrijk staat voor een nationale investering van naar schatting 1,3 tot 5,7 miljard euro om de zuivering van het drinkwater aan te passen met het oog op het terugdringen van PFAS, ook bekend als ‘forever chemicals’. Dit blijkt uit een regeringsrapport dat in 2024 is vastgesteld en op dit moment als leidraad dient voor het toekomstige waterbeleid.

Vanaf dinsdag 1 september 2026 geldt in Frankrijk het 'de vervuiler betaalt'-principe specifiek voor PFAS-uitstoot in water. Op basis van een nieuwe wet dienen fabrieken die PFAS in water lozen voortaan een milieubelasting te betalen van 100 euro per 100 gram uitgestoten PFAS. Slechts 28 verschillende PFAS-stoffen vallen onder deze regeling en voor bedrijven die minder dan 2 kilo per jaar uitstoten geldt een controleverplichting van slechts eens in de vijf jaar; beide aspecten roepen kritiek op vanwege het beperkte bereik. Bovendien wordt de belasting met 80% verlaagd voor industrieën die een erkende waterzuivering toepassen.

Ondanks deze nieuwe heffing verwachten officiële rapporten slechts een jaarlijkse opbrengst van 5 tot 10 miljoen euro, wat in schril contrast staat met de geschatte saneringskosten van miljarden euro's per jaar. Critici, waaronder NGO's en toxicologen, uiten zorgen dat de invoeringstrajecten en uitzonderingen bedrijven grotendeels ontzien en de resterende kosten vooral bij gemeenten en burgers terechtkomen.

Inmiddels zijn de praktische gevolgen op lokaal niveau zichtbaar. In Aubord (Gard) mogen inwoners sinds 11 juni 2026 geen kraanwater meer consumeren wegens te hoge PFAS-waarden en verzorgt de gemeente noodgedwongen distributie van flessenwater. In Saint-Louis (Haut-Rhin), een gemeente met 60.000 inwoners, bedroegen de kosten van een nieuw zuiveringsinstallatie 6 miljoen euro. In Terney (Rhône) leidde een saneringstraject tot een extra jaarlijkse waterrekening van 40 tot 50 euro per huishouden.

PFAS zijn een groep synthetische stoffen die niet vanzelf afbreken en in verband worden gebracht met gezondheidsrisico’s zoals verhoogd cholesterol, bepaalde vormen van kanker en lever- en nierproblemen. De overheidsgroep Anses (Agence nationale de sécurité sanitaire) bevestigde dat circa een derde van de inwoners van Frankrijk via leidingwater mogelijk aan te hoge PFAS-concentraties wordt blootgesteld, volgens recente limieten van de EU.

Het rapport schetst vier scenario’s voor het aanpakken van PFAS en aanverwante pesticiden in drinkwater, oplopend naar mate van effectiviteit en kosten. In het budgetscenario van 1,3 miljard euro zou vooral de zwaarst vervuilde bronnen met bestaande middelen – zoals verdunning met schoon water – worden behandeld, maar hiermee blijft ruim een kwart van de bevolking leidingwater ontvangen met een PFAS-gehalte boven de norm. De duurste maatregelen, die tot 5,7 miljard euro kosten, richten zich op technologische filtering om ook de meest hardnekkige stof (TFA) terug te dringen.

De eindrapportage benoemt een spanningsveld: slechts twee van de scenario’s blijven onder de norm van maximaal 35% stijging van de waterprijs die het SGPE, het Franse planbureau voor ecologische transitie, acceptabel acht. Daarnaast is onzeker op welke wijze de financiering wordt geregeld; het rapport legt nog geen definitieve keuzes vast. De investeringsplicht ligt juridisch bij de waterleveranciers, in Frankrijk grotendeels grote bedrijven als Veolia, Suez en Saur, die onder toezicht staan van de regionale gezondheidsdiensten (ARS).

Voor bewoners en bezoekers betekent dit concreet dat de prijs van kraanwater de komende jaren aanzienlijk kan stijgen, afhankelijk van de gekozen strategie en het tempo van invoering per regio. Gemeenten blijven wettelijk verplicht inwoners te informeren wanneer het water lokaal niet voldoet aan de kwaliteitsnormen. Wie water uit eigen bron (put) gebruikt, kan laboratoriumtests laten uitvoeren; deze zijn vaak prijzig en geven inzicht in de veiligheid van het water.

Hoewel de nationale beleidslijn voor het eerst inzicht geeft in de duur en dekkingsgraad van toekomstige PFAS-reductie, blijft de precieze timing en omvang van aanpassingen aan de waterzuivering vooralsnog afhankelijk van vervolgbesluiten over financiering en prioritering. Volgens vergelijkbare beleidsprocessen resteert doorgaans minstens twaalf maanden tussen goedkeuring van een actieplan en de eerste formele aanpassingen in de landelijke drinkwatervoorziening.

De officiële rapportpublicatie is te raadplegen via het Franse ministerie van Ecologische Transitie: nationaal rapport PFAS-verwijdering kraanwater.

In eerdere berichtgeving lag de nadruk op PFAS-vervuiling in oppervlaktewater en meren; deze nationale investeringsronde markeert het begin van grootschalige sanering van het openbare drinkwaternet in Frankrijk.