Eén op de vijf immigranten in Frankrijk is tijdelijk zonder papieren geweest en kampt vaker met slechte huisvesting

Uit een grootschalig onderzoek van het Franse nationale instituut voor demografie (INED) blijkt dat circa twintig procent van de immigranten in Frankrijk op enig moment tijdelijk zonder geldige verblijfsdocumenten heeft verbleven. Het onderzoek, uitgevoerd onder meer dan 27.000 personen tussen 2019 en 2020 en in mei 2026 gepubliceerd, onderstreept bovendien dat bijna evenveel immigranten deurloos of zonder vast onderkomen leefden tijdens hun verblijf.

Het rapport geeft aan dat het aandeel mensen zonder geldige verblijfspapieren de afgelopen decennia niet is toegenomen, wat afwijkt van de indruk zoals geschetst door sommige publieke verklaringen. Wel constateren de onderzoekers een duidelijke verslechtering van de woonsituatie van immigranten sinds het begin van deze eeuw. Volgens INED is het uitzonderlijk dat mensen direct na aankomst zonder documenten zitten: slechts negen procent arriveerde zonder visum; meestal ontstaat een situatie van ongedocumenteerd verblijf pas na enige tijd, zelfs nadat reeds een eerste legalisatiestap is gezet of huisvesting is gevonden.

Het onderzoek benadrukt dat de gang door een fase van administratieve onzekerheid — tijdelijke afwezigheid van verblijfsstatus — voor velen geen permanente situatie vormt. Ongeveer een kwart van de immigranten die zonder papieren hebben verbleven, beschikte op het moment van de enquête over een verblijfsvergunning voor tien jaar of had inmiddels de Franse nationaliteit verkregen.

Institutioneel is INED bevoegd voor uitvoering van demografische onderzoeksprogramma’s en publiceert de resultaten als leidraad voor beleid. Zij signaleren dat veranderende definities omtrent de ‘legitimiteit’ van het immigrantenstatuut bijdragen aan de dynamiek van het verblijfsrecht. In eerdere berichtgeving bleek al dat het verlengen of vernieuwen van verblijfskaarten door aanhoudende technische problemen kan vertragen.

Een belangrijk gevolg van tijdelijke ongedocumenteerde status is het verhoogde risico op huisvestingsproblematiek. Zo was circa vijf procent van de na 2010 aangekomen immigranten gedurende een periode dakloos, tegen twee procent bij degenen die vóór 2000 arriveerden. De onderzoeksgroep merkt op dat met name sociaal zwakkere immigranten vooral zijn aangewezen op sociale woningbouwcomplexen in zogenoemde prioritaire wijken, waar de kwaliteit vaak achterblijft.

Wat betreft het vervolg heeft het onderzoek geen beslissend uitsluitsel gegeven over snelle verbeteringen van de huisvestingssituatie voor deze groepen. De resultaten wijzen erop dat beleidsmatige aandacht aan structurele factoren noodzakelijk blijft, maar formele stappen vanuit de overheid of wijzigingen in regelgeving zijn op dit moment niet aangekondigd.

Het volledige rapport is gepubliceerd door INED en terug te vinden via de officiële website van het instituut: Sans papiers ou sans logement ? Aléas des trajectoires des immigrés installés en France (INED).