Derde landelijke lyceenstaking legt lessen stil op honderden Franse scholen

Op dinsdag 7 oktober zijn in heel Frankrijk opnieuw omvangrijke stakingen en blokkades gehouden bij middelbare scholen (lycées). Volgens het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken manifesteerden zich 256.000 mensen, terwijl organisatoren spraken van 450.000 deelnemers. Het ging om de derde grote stakingsdag sinds het begin van de protesten vorige week.

Update 9 oktober 2026: geweld, gebruikte wapens en juridische kaders

Volgens Matignon raakten sinds het begin van de schoolblokkades 215 scholieren en meer dan 700 politieagenten en gendarmes gewond. In totaal heeft de politie-inspectie (IGPN) achttien onderzoeken geopend naar incidenten rondom het politieoptreden. Een bijzonder ernstig incident vond plaats in Lens, waar een 15-jarige leerling een hand verloor door een zogeheten 'grenade assourdissante' (ASSD). Als direct gevolg heeft minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez het gebruik van dit type flashbang-granaat tijdelijk opgeschort bij lyceenprotesten, zolang nog niet volledig duidelijk is hoe het ongeluk kon gebeuren.

Er is in het publieke debat onrust ontstaan over de middelen die de politie hanteert bij het terugdringen van protesterende scholieren. Daarbij zijn onder meer traangas (de meest gebruikte eerste stap), 'grenades de désencerclement' (GM2L, die zowel een traangas- als schokeffect hebben) en lanceurs de balles de défense (LBD, ofwel rubberkogels) in gebruik. De LBD's schieten 40mm rubberkogels met een kracht van 220 joule en mogen volgens de regels alleen worden afgevuurd tussen 10 en 25 meter afstand. Frankrijk is hiermee een van de weinige landen in Europa die deze wapens inzetten bij ordetroepen. ASSD-granaten (160 decibel) kunnen, zoals in Lens bleek, leiden tot zeer ernstige verwondingen.

De inzet van deze niet-dodelijke wapens is wettelijk strikt gereguleerd. Politie en gendarmerie mogen ze uitsluitend gebruiken als dat 'absoluut noodzakelijk' wordt geacht, en pas nadat tweemaal vergeefs is verzocht de menigte uiteen te gaan. Alleen wanneer zij zelf onder vuur of geweld raken, mogen deze middelen zonder voorafgaande waarschuwing worden toegepast.

De acties leidden tot verstoring van lessen op 891 van de circa 3.700 middelbare scholen, zowel volledig als gedeeltelijk. De stakingen en demonstraties brachten scholieren, ouders, leraren en vakbonden samen. De hoofdthema’s zijn het lerarentekort, bouwkundige achterstanden, onregelmatige roosters en het toelatingsplatform Parcoursup, dat door veel leerlingen als onoverzichtelijk wordt gezien.

In met name Parijs liepen de betogingen uit op confrontaties met de politie. De autoriteiten meldden twaalf aanhoudingen en incidenten waarbij jongeren gewond raakten, waaronder enkele ernstige gevallen. In totaal lopen er tien gerechtelijke onderzoeken naar politieoptreden, onder meer na het letsel van een 14-jarige in Saint-Ouen-l'Aumône.

Nieuwe berichten van advocatencollectieven brengen inmiddels meer details aan het licht over de behandeling van minderjarige scholieren na hun aanhouding. Volgens verschillende advocaten hebben talloze jongeren ‘fysiek geweld, beledigingen en vernederingen’ ervaren. Zij melden dat vrijwel iedere arrestatie gepaard ging met klappen, verwurgingen, hoofd naar de grond dwingen en zelfs ‘systematische vernederingen’. Zo werd een meisje volgens haar advocaat blootsvoets naar het politiebureau gebracht, nadat zij tijdens haar arrestatie haar schoenen was kwijtgeraakt en de politie weigerde deze op te rapen. Ook wordt gemeld dat sommige minderjarigen nachten hebben doorgebracht zonder matras of deken in een politiecel.

De politie-inspectie (IGPN) onderzoekt inmiddels achttien zaken, hoofdzakelijk vanwege verwondingen bij jongeren tijdens de protesten. Er zijn daarnaast signalen dat rechtsbijstand soms bemoeilijkt wordt – advocaten geven aan dat zij in enkele gevallen zelfs geweigerd werden toegang te krijgen tot hun cliënten.

Ten slotte verwachten advocatencollectieven een golf van klachten, niet alleen over politiegeweld, maar ook specifiek wegens valse processen-verbaal (‘faux en écriture publique’), indien zou blijken dat politieverslagen niet overeenkomen met videobewijs.

Nieuwe incidentdetails: verdenkingen en aanklachten na geweld tegen politie bij staking Belfort

Op donderdag 8 oktober zijn drie minderjarige leerlingen officieel in staat van beschuldiging gesteld wegens hun betrokkenheid bij de gewelddadige aanval op een politiecommandant in Belfort, aan de rand van de lyceenprotesten. Volgens het parket zijn er nu in totaal vijf verdachten, allen tussen de 15 en 17 jaar oud en zonder justitieel verleden. Een van de 17-jarigen is volgens de autoriteiten degene die 'de eerste klap' uitdeelde aan de politiecommandant, hem op de grond deed vallen en vervolgens meerdere klappen op het hoofd gaf; deze verdachte bekende het geweld maar ontkent dat hij wist dat het slachtoffer politie was. Een tweede verdachte van 17 erkende dat hij de gevallen traangasbus van de agent gebruikte. De derde, 16 jaar, gaf toe de politieman een schop tegen het hoofd te hebben gegeven, en handelde volgens zijn verklaring wél wetende dat het om een agent ging. Alle drie zijn ze onder toezicht vrijgelaten, met een verbod om aan verdere demonstraties deel te nemen.

Uit politierapporten blijkt dat het slachtoffer, hoofd van de départementale inlichtingendienst, meerdere verwondingen aan het gezicht opliep en korte tijd buiten bewustzijn raakte. Een eerder aangehouden verdachte zit nog vast vanwege het nogmaals schoppen tegen het hoofd van de gevallen agent. De advocaat van deze 15-jarige heeft hoger beroep aangetekend tegen zijn voorlopige hechtenis en tevens een klacht ingediend wegens poging tot moord tegen de politiefunctionaris, onder verwijzing naar het feit dat agenten tijdens de arrestatie het hoofd van de scholier onder water zouden hebben gedrukt. Ook hier is nu een onderzoek ingesteld door de IGPN (politie-inspectie).

Nieuwe escalatie en onderzoek in Marseille op woensdag 7 oktober

Nieuw is dat in Marseille voor het eerst sinds het begin van de lyceenprotesten de IGPN (de interne politie-inspectie) een officieel onderzoek is gestart. Dit volgt op het opduiken van beelden waarop een politieagent een scholier met zijn wapenstok op het hoofd slaat tijdens een blokkade bij het lycée Marie Curie in het centrum van de stad. Volgens de brandweer moest de gewonde scholier naar het ziekenhuis worden gebracht; ooggetuigen melden dat het slachtoffer schedelletsel had en gehecht moest worden. Volgens getuigenis van een 16-jarige leerlinge op de locatie verliep het protest zelf vreedzaam en vormden de scholieren een menselijke ketting, maar greep de politie uiteindelijk hard in, waarbij ook zijzelf werd blootgesteld aan traangas: "Mijn vriend kreeg een klap op het hoofd en moest gehecht worden."

De prefectuur van politie bevestigt dat woensdagochtend ongeveer honderd personen het schoolgebouw en de rijbaan blokkeerden. De CRS-eenheden traden op om doorgang voor de andere leerlingen en het verkeer mogelijk te maken. Daarbij werden ze volgens de autoriteiten zelf bestookt met mortieren vanuit de groep actievoerders. De CRS zette na herhaaldelijke waarschuwingen traangas in. Behalve de getroffen leerling raakten ook vijf CRS-agenten gewond bij deze schermutselingen (vier van hen liepen kneuzingen op, één kampte met oorsuizen). Ook leraren en andere scholieren meldden verwondingen, zoals kneuzingen, door het politieoptreden.

Voor dit incident is inmiddels een apart strafrechtelijk onderzoek ingesteld wegens "geweld door een openbaar gezagsdrager met gebruik van een wapen" ("violences volontaires par personne dépositaire de l'autorité publique et avec arme") nadat een leerling zwaar gewond raakte door een klap op het hoofd op het lycée Marie-Curie in Marseille.

Lokale situatie en incidenten in Nice: update 9 oktober 2026

In Nice verliep de staking op donderdag relatief rustig, maar met enkele opvallende incidenten. Zo meldt Fabienne Langoureau, docente aan het lycée Calmette en vertegenwoordiger van de vakbond Snes-Fsu, dat zij slechts 15 van haar 34 leerlingen aanwezig had, en dat het vaak onmogelijk was les te geven omdat leerlingen vooral over de mobilisatie wilden praten. De ochtend verliep kalm, met het gebruik van enkele rookfakkels en het afsteken van talloze vuurwerkbommen (pétards) door kleine groepjes.

Bij de faculteit der Letteren (campus Carlone) in Nice is opnieuw een blokkade georganiseerd, ditmaal door zo’n 100 tot 150 studenten onder aanvoering van het Front populaire étudiant. Zij wisten van binnenuit twee ingangen van de faculteit te blokkeren, terwijl buiten veel CRS-politietrucks paraat stonden. Volgens de prefectuur konden niet-stakende studenten echter zonder problemen het terrein betreden, totdat uiteindelijk de universiteit Nice-Côte d’Azur besloot om de complete campus te sluiten.

Binnen het arrondissement Nice zijn volgens de officier van justitie tussen maandag 5 oktober en donderdagmiddag 9 oktober 24 personen in voorlopige hechtenis genomen in het kader van de stakingsprotesten. Verder raakten twee lyceumleerlingen gewond bij het lycée Les Eucalyptus door mortiervuur van demonstrerende jongeren.

Nieuwe situatie vanaf woensdag 7 oktober

Vanaf woensdag 7 oktober zijn de lessen op Franse lycea gereorganiseerd. Volgens het ministerie van Onderwijs worden de reguliere lessen 'gebanaliseerd' om ruimte te maken voor een halve dag van interne democratie, oftewel overlegmomenten waar leerlingen met elkaar en het personeel in gesprek kunnen gaan over zorgen en wensen rond het onderwijs en de recente protesten. Iedere schooldirecteur bepaalt zelf hoe dit ingevuld wordt, afhankelijk van de omstandigheden op de eigen school. De overige lessen gaan volgens het ministerie wel gewoon door.

Op dinsdag 6 oktober waren de lessen volledig of deels stilgelegd op bijna 900 van de 3.700 middelbare scholen. De regering heeft leerlingen nadrukkelijk uitgenodigd om vanaf woensdag terug te keren naar school voor deelname aan deze interne overlegsessies.

Praktische uitvoering blijft echter onzeker. Vertegenwoordigers van schoolleiders noemen het voorstel van een halve dag democratisch overleg deze week "onmogelijk" om zo snel te organiseren. Volgens SNPDEN-Unsa is het niet haalbaar dit woensdag of donderdag al in werking te stellen, mede vanwege de chaos en onrust op veel scholen.

Daarnaast analyseren de prefecturen van elk departement de situatie per school om te beslissen of blokkades eventueel moeten worden verlengd of opgeheven. Meerdere scholierenorganisaties hebben aangegeven de protestbeweging deze week te willen voortzetten.

Nieuwe landelijke dag van actie aangekondigd: donderdag 8 oktober

De scholierenvakbonden en studentenbonden roepen op tot een nieuwe landelijke actiedag, aangeduid als "acte IV", op donderdag 8 oktober 2026. Deze vierde mobilisatieronde komt ondanks signalen van dalende opkomst tijdens eerdere protestdagen. Hiermee blijft de cyclus van landelijke stakingen zich voortzetten.

Actuele cijfers: nieuwe mobilisatie en politieoptreden op donderdag 8 oktober

Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken hebben op donderdag 8 oktober 71.500 mensen deelgenomen aan de landelijke mobilisatie, waarvan 24.500 in Parijs. Tijdens deze actiedag werden 504 mensen aangehouden en raakten 48 politiemensen of gendarmes gewond.

Reactie en beloften van de regering

Minister Sébastien Lecornu sprak woensdag vanuit Matignon (het Franse regeringscentrum) om de gemoederen te kalmeren en gaf aan dat de regering aan het eind van oktober met de eerste concrete maatregelen zal komen als reactie op de eisen van de scholieren en leraren.

Nieuwe kabinetsplannen en extra vervangingen: details bekendgemaakt

Minister van Onderwijs Édouard Geffray heeft aangekondigd dat regionale rectoren per direct toestemming krijgen om "enkele honderden" extra leraren aan te stellen bovenop het bestaande quotum, als tijdelijke reactie op het lerarentekort door de stakingsgolf. Ook stelt de overheid "meerdere honderden duizenden uren" aan extra vervangingsuren ('pacte enseignant') beschikbaar, zodat schooldirecteuren met vrijwillige leraren op korte termijn interne lesvervangingen kunnen regelen.

De verwachte kosten van deze maatregelen zijn "meerdere tientallen miljoenen euro" alleen al dit schooljaar. Volgens het ministerie zullen deze maatregelen specifiek gericht zijn op continuïteit van het onderwijs, met name bij acute uitval van lessen door stakingen of ziekte.

Daarbij is sinds maandagavond een landelijke online platform beschikbaar gekomen, waar lyceumleerlingen hun wensen en zorgen rechtstreeks bij het ministerie kunnen melden. Deze input zal meteen worden meegenomen in aanpassingen van het onderwijsonderdeel van de begroting. Volgens minister Geffray: "Het is de eerste keer dat onze lyceumleerlingen rechtstreeks invloed kunnen uitoefenen op het budget voor het nationale onderwijs."

Nieuwe overheidshulp voor lycées: concreet bedrag en planning voor renovatie

Tijdens het regionaal overleg van de raad voor het lyceumleven in het lycée Amiral de Grasse is donderdag aangekondigd dat "6 miljoen euro alloués dès le 23 octobre pour des réparations urgentes dans les lycées, comme les toiletten hier". Dit bedrag is bedoeld voor acute herstelmaatregelen aan schoolgebouwen, onder andere voor het oplossen van kapotte sanitairvoorzieningen. Voor het lycée Amiral de Grasse zelf wordt daarnaast aangekondigd dat er eind 2028/begin 2029 een uitgebreide renovatie start, met een gereserveerd investeringsbedrag van 16,5 miljoen euro. Op deze manier probeert de regio naast landelijke maatregelen concreet en gericht steun te bieden waar de bouwkundige achterstanden het grootst zijn.

Actuele publiekssteun

Volgens een peiling van Elabe voor BFMTV steun 55% van de Fransen momenteel het scholierenprotest en acht 72% de eisen van de scholieren en studenten legitiem.

Welke maatregelen de overheid nu precies neemt naar aanleiding van de protesten blijft daarmee onzeker. Nadere besluiten en het verdere verloop van het schoolleven zijn afhankelijk van het overleg op schoolniveau en mogelijke aanvullende regeringsmaatregelen.

Actuele situatie in Occitanie: forse schade en nieuwe aanpassingen aan gebouwen

Door de recente scholierenprotesten meldt de regio Occitanie een aanzienlijke schadepost: volgens de regionale bestuurder Kamel Chibli bedraagt de totale schade aan lycées momenteel naar verwachting circa 4 miljoen euro. Van de 226 middelbare scholen in Occitanie zijn er ongeveer dertig zwaar beschadigd aan hun infrastructuur, terwijl een honderdtal scholen lichte schade hebben opgelopen.

De regio stelt ruim te hebben geïnvesteerd in het onderwijsvastgoed, maar ziet zich nu genoodzaakt herstelwerkzaamheden voorrang te geven boven verdere verbetering van leeromstandigheden. Daarbij komen door de klimaatverandering urgente nieuwe uitdagingen kijken. Zo is het risico door extreme hitte en hevige regenval al merkbaar: in onder meer Nîmes en Narbonne veroorzaakten deze weersomstandigheden bewegingen in de ondergrond, waardoor in een lycée in Nîmes de muren moesten worden gestut en de gehele gevel gerenoveerd wordt.

Om scholen weerbaarder te maken tegen hittestress plant de regio Occitanie in het voorjaar van 2027 het installeren van ventilatoren ('brasseurs d’air') op de meest kwetsbare scholen; een algehele uitrol zou ruim 20 miljoen euro kosten. Ook wordt er ingezet op verdere energierenovaties en vergroening van de schoolpleinen.