In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 15 en 22 maart 2026 is het kiesproces in Franse gemeenten met minder dan 1.000 inwoners gewijzigd. Voortaan geldt daar – net als in grotere gemeenten – één uniforme stemprocedure waarbij strikte pariteit tussen vrouwen en mannen verplicht is.
Tot en met de vorige verkiezingen konden kiezers in deze dorpen een stemmenlijst naar eigen inzicht aanpassen. Het was toegestaan om namen te schrappen (panachage) of andere kandidaten toe te voegen, waardoor individuele kiezers veel invloed hadden op de uiteindelijke samenstelling van de gemeenteraad. Ook konden kandidaten zich als individueel of in groepen verkiesbaar stellen zonder strikte eisen aan de volgorde en samenstelling.
Sinds 21 mei 2025 ligt wettelijk vast dat deze werkwijze is vervallen. Zowel in dorpen als grotere steden moet nu gestemd worden op volledige lijsten waarvan de kandidaten om en om vrouw en man zijn. De lijsten eisen voortaan een strikte afwisseling van geslacht, met als doel evenwichtige vertegenwoordiging van vrouwen en mannen mogelijk te maken. Het aantal kandidaten op een lijst mag maximaal twee lager liggen dan het vereiste aantal raadsleden, zo blijkt uit informatie van de Association des maires de France (AMF).
Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft formeel vastgesteld dat elke wijziging op een stembriefje – bijvoorbeeld het doorstrepen of bijschrijven van namen – het biljet ongeldig maakt. Als gevolg vervalt per direct de individuele aanpassing van lijsten tijdens het stemmen. Kiezers moeten vanaf nu een complete en ongewijzigde kandidatenlijst inleveren. Bij de vorige verkiezingen was het panachagesysteem nog gangbaar in driekwart van de Franse gemeenten.
De nieuwe regeling bevestigt de bevoegdheid van het nationale parlement als formele wetgever, terwijl het toezicht op de uitvoering ligt bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Voor kiezers in kleine gemeenten betekent dit dat zij per 15 maart uitsluitend kunnen kiezen uit de door partijen of kandidaatgroepen gepresenteerde paritaire lijsten.
Mochten er vragen blijven bestaan over de precieze toepassing, dan bestaat de mogelijkheid dat de praktijk rond kandidatuur en lijstvorming voorafgaand aan de verkiezingen nog nadere toelichting krijgt vanuit de bevoegde instanties. Op dit moment is het formele kader door de wijziging van 21 mei 2025 definitief vastgelegd.
Eerdere berichtgeving over de start van de kandidatenlijsten onderstreepte al het belang van de landelijke uniformering van de regels.
Reacties ()
Log in om mee te doen aan het gesprek en een reactie achter te laten!