Uit recente wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat een omvangrijke koude zone in de noordelijke Atlantische Oceaan, de zogenoemde 'koude bel', een directe invloed heeft op de toename van hittegolven in Europa, met name in Frankrijk. Wetenschappers leggen een verband tussen deze koude bel en het verzwakken van de Atlantische Meridionale Omkeringscirculatie (AMOC), een cruciaal systeem van oceaanstromingen dat normaliter warm water naar het noorden transporteert en zo het klimaat matigt.
Gedurende periodes waarin het zeewater ten westen van Groot-Brittannië uitzonderlijk koud is, blijken extreme hittegolven op het Europese vasteland vaker voor te komen. Dit koude oppervlak wordt mede veroorzaakt door smeltwater van de Groenlandse ijskap dat het Atlantische water afkoelt, wat op zijn beurt het stromingspatroon van de AMOC belemmert. Hierdoor wordt minder warmte aangevoerd en ontstaat een thermisch contrast dat de atmosferische stroming boven Europa beïnvloedt.
Recente metingen en modelstudies laten zien dat de koude bel de straalstroom – een snelle luchtstroom in de hogere atmosfeer die normaal gesproken west-oost over het continent waait – kan afbuigen. In plaats van direct over Europa te stromen, buigt deze straalstroom vaker noordwaarts af door het ontstaan van een temperatuurgradiënt boven de koude zone. Dit zorgt ervoor dat hogedrukgebieden, ook wel 'hittedomes', langer boven Europa blijven hangen, wat langdurige en intense hittegolven mogelijk maakt.
Sinds de jaren 1980 zijn koude anomalieën in de Atlantische Oceaan herhaaldelijk voorafgegaan aan grote en langdurige hittegolven in Europa. Onderzoekers verwachten dat deze patronen zich zullen doorzetten, mede doordat uit nieuw onderzoek blijkt dat het verzwakken van de AMOC een aanhoudende ontwikkeling is. Over de snelheid en mogelijke complete stilstand hiervan in de komende decennia bestaat nog onduidelijkheid; een deel van de deskundigen schat die kans inmiddels boven de vijftig procent.
Hoewel de gemiddelde oceaantemperatuur sinds 1900 wereldwijd met ongeveer 1°C is gestegen, is het gebied van de koude bel juist tot 0,9°C afgekoeld. Deze opvallende uitzondering wordt niet door verlies van warmte aan het zeeoppervlak veroorzaakt, maar hangt samen met structurele veranderingen in de oceaancirculatie. Volgens Franse meteorologen en internationale onderzoekers verklaart dit verschijnsel voor een groot deel waarom Frankrijk en andere delen van Europa de laatste jaren te maken krijgen met hetere en langere zomers.
Vervolgonderzoek is gaande om nauwkeuriger te bepalen hoe sterk de interactie tussen oceaanstromingen, smeltwater, en atmosferische patronen uitpakt in de volgende jaren. Momenteel bestaat brede consensus dat de frequentie en intensiteit van hittegolven in Frankrijk in de zomer niet alleen het gevolg zijn van opwarming door broeikasgassen, maar dat ook het unieke samenspel van oceaan en atmosfeer een bepalende rol speelt. De blijvende onzekerheid over de snelheid van verandering vergroot de aandacht van weerkundigen en beleidsmakers voor deze ontwikkelingen.
Reacties ()
Log in om mee te doen aan het gesprek en een reactie achter te laten!